Mạng xã hội – Lợi ích và những thách thức
Mạng xã hội (hay còn gọi là dịch vụ mạng xã hội) là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên internet lại với nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian. Mạng xã hội có những tính năng như chat (trò chuyện), gửi e-mail (thư điện tử), phim ảnh, voice chat, video call (trò chuyện bằng âm thanh hoặc hình ảnh), chia sẻ tài liệu, hình ảnh, video, lập các blog (trang web cá nhân). Các dịch vụ này có nhiều cách để các thành viên tìm kiếm bạn bè, đối tác.
Không kể các lợi ích về mặt kết nối bạn bè, kinh doanh hay giải trí…, ở góc độ nhận thức và năng lực mỗi cá nhân, đặc biệt là vấn đề tư tưởng của người dùng, mạng xã hội có những tác dụng tích cực đáng kể, đó là:
Thứ nhất, mở rộng một số quyền tự do cá nhân. Đây là một lợi ích có thể nói là rất quan trọng và rõ nét mà mạng xã hội mang đến cho người dùng. Người sử dụng có thể bày tỏ ý kiến, quan điểm cá nhân về nhiều vấn đề xã hội, đặc biệt là chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước bằng nhiều hình thức khen ngợi, phê bình, phản biện, góp ý, đề xuất... Mạng xã hội mở rộng quyền tự do ngôn luận, gián tiếp thúc đẩy tự do báo chí, cũng như một số quyền tự do dân chủ khác; đồng thời giúp người dùng phát huy năng lực cá nhân thông qua việc giới thiệu, xây dựng hình ảnh bản thân với người khác.
Thứ hai, cập nhật tin tức, kiến thức, xu thế. Một số mạng xã hội có tính năng like (thích), người đọc sẽ nhận được ngay những thông tin cập nhật của trang mạng thuôc lĩnh vực mình yêu thích, quan tâm, để nhanh chóng cập nhật xu thế mới nhất trên lĩnh vực đó. Qua việc thực hiện chức năng chia sẻ (share) thông tin, hình ảnh của những người trong danh sách bạn bè (friendlist), người đọc có thể tiếp cận được những thông tin, kiến thức bổ ích.
Thứ ba, cải thiện và nâng cao một số kỹ năng sống. Hiện mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều các trang dạy các kỹ năng như ngoại ngữ, nấu ăn, sửa chữa, giao tiếp, tâm lý, thể dục thể thao… để người sử dụng có thể xem tham khảo, tự học và có thể học bất kỳ ở đâu, bất kỳ lúc nào mà không cần đến lớp hay phải tốn học phí. Hoặc khi cần, nhiều người có thể nhờ bạn bè hỗ trợ thông tin, kỹ năng, cách xử lý các tình huống cụ thể. Chính nhờ tham gia mạng xã hội, chúng ta có thể học được nhiều kỹ năng cơ bản và cần thiết trong cuộc sống.
Thứ tư, bày tỏ cảm xúc, chia sẻ cảm xúc và nắm bắt tâm trạng của nhiều người khác. Bày tỏ cảm xúc, tâm trạng, ý kiến… trong một số chừng mực nào đó là có lợi cho bản thân, bởi ít nhiều góp phần giải tỏa được ức chế đồng thời có thể qua đó thông báo cho bạn bè của mình biết tình trạng của mình để được nhận sự chia sẻ, giúp đỡ… Đồng thời, khi biết được cảm xúc của người khác, mỗi người có thể bày tỏ thái độ của mình, qua đó tạo sự đồng cảm, gắn kết nhiều hơn. Không chỉ vậy, với nhà quản lý, việc nắm bắt tâm trạng, suy nghĩ, quan điểm của người khác, nhất là người trong phạm vi quản lý của mình, có thể phần nào hiểu được họ đang biểu lộ như thế nào để tự điều chỉnh bản thân trong ban hành các quyết định quản lý.
Thứ năm, có khả năng tạo ra các trào lưu. Trong một số trường hợp đặc biệt, một cá nhân có thể tạo ra được sự quan tâm đặc biệt của dư luận khi đưa một thông tin, hình ảnh trên trang mạng xã hội cá nhân và tạo ra một xu thế trong một thời điểm nhất định (trend). Điều này có thể thúc đẩy công chúng (cả cộng đồng mạng lẫn người không tham gia mạng xã hội) cùng tham gia xử lý một vụ việc, một vấn đề nào đó (theo hướng tốt lẫn không tốt), đồng thời đưa người tạo ra trend đó trở nên nổi tiếng (cả góc độ tích cực lẫn tiêu cực). Qua đó, một số người tạo ra trend có thể tận dụng để tham gia nhiều hoạt động khác.
Bên cạnh những lợi ích rất tích cực, mạng xã hội cũng có những tác hại không nhỏ, đó là:
Thứ nhất, tiếp cận những thông tin sai sự thật. Ở mạng xã hội, có thể nói là có đủ thông tin “thượng vàng hạ cám”. Bên cạnh nhiều thông tin hay, bổ ích, đúng sự thật còn tồn tại những thông tin giả được tạo ra một cách có chủ đích hoặc vô ý, đưa đến những người đọc cả tin và chính họ góp phần phát tán thông tin đó lan rộng mạnh hơn, xa hơn, có thể gây ra những nguy hại cho nhiều người. Trường hợp người tiếp nhận loại thông tin này nếu không thẩm định rõ ràng, thận trọng, có thể bị ảnh hưởng đến nhận thức, tư tưởng.
Thứ hai, bị dẫn dắt, lôi kéo. Khi vướng vào một “trend” không tích cực, người dùng có thể bị dẫn dắt có suy nghĩ và hành động sai trái, lệch chuẩn. Hoặc khi bị cảm xúc chi phối từ những luận điệu, thông tin không đúng, người ta cũng có thể có thái độ sai lệch về một vấn đề nào đó.
Thứ ba, bị lừa đảo, lợi dụng. Người dùng mạng xã hội có thể bị chiếm tài khoản hoặc bị mạo danh để thực hiện hành vi lừa đảo ngay với chính mình hay người thân, bạn bè.
Thứ tư, dễ dẫn đến việc say sưa các giá trị ảo. Với xu hướng “câu view”, “câu like” (luôn muốn có nhiều người xem, nhiều người bày tỏ thái độ yêu thích…) và bất chấp mọi phương cách để tạo ra các thông tin, hình ảnh càng được nhiều lượt xem, thích càng tốt, kể cả chấp nhận những hành động sai trái. Đôi khi, chỉ vì “những lời nói có cánh” trên mạng xã hội mà một số trường hợp đã bỏ qua các giá trị thực tế (kiến thức, kỹ năng, các mối quan hệ thân tình, các giá trị mang tính chuẩn mực…).
Thứ năm, thúc đẩy xu hướng bạo lực, chỉ trích. Không ít người dùng mạng xã hội hiện nay có xu hướng công kích hoặc cổ vũ công kích người khác, thậm chí đối với cả với Đảng và Nhà nước; luôn có xu hướng thiếu trung thực trong đánh giá, nhận xét, thích phán xét, luôn tự nhận bản thân là đúng đắn, phủ nhận ý kiến của người khác… dẫn đến tranh cãi, công kích.
Không phải chỉ giới trẻ mới rơi vào các tác hại này mà ngay cả cán bộ, đảng viên nếu không tỉnh táo vẫn có thể bị tác động và trên thực tế đã có không ít người sử dụng mạng xã hội không tích cực, thậm chí là lợi dụng mạng xã hội để thực hiện các ý đồ sai trái. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, ở nhóm người sử dụng mạng xã hội lớn tuổi và ít có kiến thức về công nghệ thông tin chịu tác động bởi các tin giả, tin xấu nhiều hơn nhóm người trẻ tuổi. Và trong trường hợp này, không loại trừ cán bộ, đảng viên lớn tuổi nhưng ít kinh nghiệm sử dụng mạng xã hội có thể trở thành những đối tượng bị lợi dụng, bị tác động tiêu cực nhiều nhất, bên cạnh những cán bộ, đảng viên trẻ tuổi có kỹ năng sử dụng mạng xã hội tốt nhưng lại có hạn chế về kiến thức, nhận thức.
Thảo Nhiên
Bài gốc: http://congangialai.gov.vn/BaiVietChiTiet/36370/mang-xa-hoi--loi-ich-va-nhung-thach-thuc?
Post a Comment